Yeni bir parçanın seri üretime geçmesi, kalıbın hazır olmasıyla bitmiyor. Müşteri, o parçanın tarif edildiği gibi ve tekrarlanabilir biçimde üretilebildiğini görmek istiyor. Bunun kanıtını toplayan sürecin adı PPAP: üretim parçası onay süreci.
Bu yazı süreci genel hatlarıyla anlatır. Bağlayıcı olan, müşterinizin kendi müşteriye özel gereklilikleridir (CSR) ve yürürlükteki AIAG PPAP kılavuzudur; ikisi de bu yazının yerine geçmez.
PPAP ne işe yarar?
PPAP tek bir soruyu cevaplar: "Bu parçayı, bu üretim koşullarında, istenen kalitede sürekli üretebiliyor musunuz?"
Dikkat edilecek nokta "bu üretim koşullarında" ifadesidir. PPAP numuneleri, prototip tezgâhında değil, seri üretimde kullanılacak kalıp, tezgâh, operatör ve çevrim süresiyle üretilmiş olmalıdır. Laboratuvarda elde edilen iyi sonuç, seri üretimi temsil etmez.
Ne zaman PPAP istenir?
Yeni parça devreye alınırken istenir, ama sadece o zaman değil. Genellikle şu durumlarda da yeni bir onay gerekir:
- Tasarım veya şartname değişikliği
- Kalıp, kalıp gözü veya tezgâh değişimi ya da büyük onarım
- Üretim yerinin taşınması
- Alt tedarikçi veya hammadde kaynağının değişmesi
- Uzun süre üretim yapılmaması sonrası yeniden başlama
- Müşterinin özel talebi
Buradaki en çok atlanan madde alt tedarikçi değişikliğidir. Kendi tedarikçinizi değiştirmek, sizin müşteriniz açısından bir üretim değişikliğidir.
Beş sunum seviyesi
PPAP'in en çok karıştırılan yanı, hangi seviyede neyin gönderileceğidir. Seviyeyi tedarikçi değil müşteri belirler; parçanın riskine, programın aşamasına ve tedarikçi geçmişine bakar.
| Seviye | Müşteriye gönderilen |
|---|---|
| 1 | Yalnızca parça onay belgesi (PSW); görsel onay gerekiyorsa görünüş onay raporu |
| 2 | PSW + ürün numuneleri + sınırlı destekleyici veri |
| 3 | PSW + ürün numuneleri + tam destekleyici veri |
| 4 | PSW + müşterinin ayrıca tanımladığı gereklilikler |
| 5 | PSW + ürün numuneleri + tam veri; ancak belgeler tedarikçinin üretim yerinde incelenmek üzere hazır tutulur |
Seviye 3 varsayılandır. Aksi belirtilmedikçe yeni kalıp ve mühendislik değişikliklerinde çoğu müşteri bu seviyeyi ister.
Seviye 5, "daha az iş" demek değildir. Belgeler yine tam olarak hazırlanır; farkı, müşterinin bunları göndermenizi değil sahada görmeyi tercih etmesidir.
Seviye ne olursa olsun geçerli olan kural
En kritik nokta budur ve sıkça yanlış anlaşılır:
Sunum seviyesi, hangi belgeleri müşteriye göndereceğinizi belirler — hangilerini hazırlayacağınızı değil.
Kılavuzun tanımladığı belgelerin tamamı, seviye 1 olsa bile hazırlanır, tamamlanır ve tedarikçide dosyalanır. Müşteri istediğinde veya bir denetimde bunlar sorulur. "Seviye 1 istendi, biz de sadece PSW hazırladık" yaklaşımı denetimde bulgu doğurur.
Dosya hangi kanıtları içerir?
AIAG kılavuzu belgeleri kalem kalem tanımlar; burada listeyi birebir aktarmıyoruz — yürürlükteki kılavuza ve müşterinizin CSR'ına bakmanız gerekir. Ancak kanıtların hangi soruları cevapladığını bilmek işi kolaylaştırır:
- Tasarım ne diyor? Teknik resimler, şartnameler, varsa tasarım kayıtları ve değişiklik belgeleri
- Riskleri düşündünüz mü? Proses akışı ve hata türleri analizi
- Nasıl kontrol edeceksiniz? Kontrol planı
- Ölçtünüz mü, tutuyor mu? Boyutsal sonuçlar, malzeme ve performans test raporları
- Ölçüm sisteminiz güvenilir mi? Ölçüm sistemi analizi, kalibrasyon kayıtları
- Proses kararlı mı? İlk proses yeterlilik çalışması
- Referans neye göre? Onaylı numune ve varsa kontrol mastarları
- Beyan ediyor musunuz? Parça onay belgesi
Bu sıralama, dosyayı hazırlarken doğal bir çalışma sırası da verir: önce tasarım girdisi, sonra risk analizi, sonra kontrol planı, sonra ölçüm.
Sık yapılan altı hata
- Numunelerin seri üretim koşullarında üretilmemesi. Prototip tezgâhıyla alınan sonuç kabul edilmez.
- Ölçüm sistemi analizinin atlanması. Ölçüm aletiniz güvenilir değilse tüm boyutsal sonuçlar tartışmalıdır.
- Kontrol planı ile fiili uygulamanın uyuşmaması. Denetimde ilk bakılan şeylerden biri budur.
- Alt tedarikçi değişiminin bildirilmemesi. Sessizce yapılan kaynak değişikliği, sonradan büyük sorun olur.
- Seviye düşük diye belge hazırlamamak. Yukarıdaki kural: seviye gönderimi belirler, hazırlığı değil.
- Belgelerin güncellenmemesi. Değişiklik sonrası eski PPAP dosyasıyla devam etmek.
PPAP ile 8D ilişkisi
PPAP önleyicidir: sorun çıkmadan önce yeterliliği kanıtlar. 8D düzelticidir: sorun çıktıktan sonra nedenini bulur ve giderir.
İkisi birbirine bağlanır. Bir 8D sonucunda proses veya kontrol planı değişirse, bu değişiklik genellikle müşteriye bildirilir ve gerekiyorsa yeni bir onay istenir. 8D sürecini adım adım anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.
Standardın kendisi hakkında bir not
Otomotiv kalite yönetim sisteminin çerçevesi IATF 16949'dur. Yazının hazırlandığı tarihte (Ağustos 2026) yürürlükteki sürüm IATF 16949:2016'dır. Denetimlerin yürütülme biçimini değiştiren IATF Kuralları 6. Baskısı 1 Ocak 2025'te yürürlüğe girmiştir. Standardın revize edilmiş sürümü hazırlanmakta olup henüz yayımlanmamıştır.
Bu tür bilgiler değişir; işleminizden önce IATF'in kendi sitesinden güncel durumu doğrulayın.
Kısaca
PPAP, seri üretim koşullarında istenen kaliteyi tekrarlanabilir biçimde üretebildiğinizin kanıt dosyasıdır. Seviyeyi müşteri belirler; seviye yalnızca neyi göndereceğinizi değiştirir, neyi hazırlayacağınızı değil.
Gelen malzemenin hatta girmeden denetlenmesini giriş kalite kontrolü rehberinde, kayıt zincirini izlenebilirlik yazısında ele aldık.
Kalite kontrol hizmetlerimizi inceleyebilir veya teklif isteyebilirsiniz.