Tesisinde güvenlik ihtiyacı olan bir işletmenin önünde iki yol var: kendi bünyesinde özel güvenlik birimi kurmak ya da hizmeti bir güvenlik şirketinden almak. 5188 sayılı Kanun her ikisine de izin veriyor ama yükümlülükleri farklı dağıtıyor. Bu yazıda iki modeli hukuki, operasyonel ve idari yönleriyle karşılaştırıyoruz.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
İki modelin ortak noktası: izin ikisinde de gerekli
Sık yapılan bir varsayım, "kendi personelim olursa izne gerek kalmaz" düşüncesidir. Kanun'un 3. maddesi bunu desteklemiyor. Madde, kurum ve kuruluşlar bünyesinde özel güvenlik birimi kurulmasını da, güvenlik hizmetinin şirketlere gördürülmesini de aynı cümlede özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıyor.
Yani hangi modeli seçerseniz seçin, valilik izni almadan tesisinizde güvenlik görevlisi bulunduramazsınız.
Karşılaştırma
| Başlık | Kendi güvenlik birimi | Şirketten hizmet alımı |
|---|---|---|
| Valilik izni | Gerekli (md. 3) | Gerekli (md. 3) |
| Görevlilerin işvereni | Siz | Güvenlik şirketi |
| Çalışma izni takibi | Siz | Şirket |
| Malî sorumluluk sigortası | Siz yaptırırsınız (md. 21) | Şirket yaptırır |
| Eğitim ve yenileme eğitimi | Siz organize edersiniz | Şirketin yükümlülüğü |
| Personel devamsızlığı, izin, ayrılma | Sizin İK yükünüz | Şirket ikame eder |
| Valiliğe hizmet bildirimi | — | Şirket yapar (md. 5) |
| Ayrılan görevlinin 15 gün bildirimi | Siz | Şirket |
| Vardiya sayısı değiştirmek | Kadro işlemi gerekir | Sözleşme değişikliği |
| Maliyetin görünürlüğü | Dağınık (ücret, SGK, eğitim, teçhizat) | Tek fatura |
| Görevliye başka iş yaptırma cezası | Size yazılır (md. 20/f) | Yine size yazılır (md. 20/f) |
Son satır önemli: hizmeti dışarıdan almak, güvenlik görevlisine güvenlik dışı iş yaptırma sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. 20. maddenin (f) bendi cezayı "çalıştıran kişi, kurum ve kuruluşlara" yazıyor.
Kendi biriminiz mantıklı olabilir
Bu modelin uygun düştüğü durumlar genellikle şunlar:
- Güvenlik ihtiyacınız yıllardır sabit ve öngörülebilir; vardiya sayısı değişmiyor.
- Tesis içi bilgi hassasiyeti yüksek; personel devir hızının düşük olması sizin için kritik.
- İnsan kaynakları biriminiz, çalışma izni takibi ve eğitim planlaması için ayrı bir yük kaldırabilecek durumda.
- Görevlilerin uzun süre aynı tesiste kalması ve tesisi ezberlemesi operasyonel bir avantaj yaratıyor.
Bu modelde işveren sizsiniz. Çalışma izinlerinin takibi, temel ve yenileme eğitimlerinin organize edilmesi, malî sorumluluk sigortasının yaptırılması ve ayrılan görevlilerin valiliğe bildirilmesi doğrudan sizin yükümlülüğünüz olur.
Hizmet alımı mantıklı olabilir
Bu modelin uygun düştüğü durumlar:
- Üretim hacminize bağlı olarak vardiya ve görevli sayısı dönemsel değişiyor.
- İzin, rapor ve ani ayrılmalarda ikame personel bulmak sizin için maliyetli.
- Birden fazla lokasyonda güvenlik ihtiyacınız var ve tek elden yönetmek istiyorsunuz.
- Mevzuat takibini ve eğitim yükünü uzmanlaşmış bir tarafa bırakmak istiyorsunuz.
- Maliyeti tek kalemde görmek ve bütçelemek istiyorsunuz.
Bu modelde görevlilerin işvereni güvenlik şirketidir; ücret, SGK, eğitim ve sigorta yükümlülükleri şirkete aittir. Ancak tesise ait özel güvenlik izni ve görevlilere güvenlik dışı iş yaptırmama yükümlülüğü sizde kalmaya devam eder.
Karar verirken sorulacak beş soru
- Vardiya ihtiyacım yıl içinde ne kadar değişiyor? Değişkenlik yüksekse hizmet alımı esneklik sağlar.
- Bir görevli rapor aldığında yerine kimi koyacağım? Kendi biriminizde bu sizin problemidir.
- Çalışma izni ve eğitim takibini kim yapacak? İK biriminiz bu yükü kaldırıyor mu?
- Kaç lokasyonum var? Çok lokasyonda tek sözleşme yönetim kolaylığı sağlar.
- Toplam maliyeti nasıl karşılaştıracağım? Kendi biriminizde ücret dışında SGK, eğitim, üniforma, teçhizat ve sigorta kalemlerini de hesaba katın; yalnızca brüt ücretle kıyaslamak yanıltır.
Karma model
Kanun ikisini birlikte kullanmayı yasaklamıyor. Uygulamada bazı tesisler çekirdek kadroyu kendi bünyesinde tutup, yoğun dönemlerde veya ikinci lokasyonlarda hizmet alımına gidiyor. Bu durumda her iki taraf için de izin, eğitim ve sigorta yükümlülüklerinin ayrı ayrı takip edilmesi gerekir.
Kısaca
Valilik izni her iki modelde de zorunlu. Fark, işverenlik yükümlülüklerinin kimde olduğunda ve değişken ihtiyaca ne kadar hızlı cevap verebildiğinizde ortaya çıkıyor. İhtiyacınız sabitse ve İK kapasiteniz varsa kendi biriminiz; ihtiyacınız değişkense veya çok lokasyonluysanız hizmet alımı genellikle daha uygun düşüyor.
Hangi modeli seçerseniz seçin, size düşen yükümlülüklerin tamamını hizmet alan işletmenin yasal yükümlülükleri yazısında topladık. Hizmet alımına karar verdiyseniz sözleşme öncesi belge kontrol listesi sözleşme masasına götürebileceğiniz bir kontrol aracıdır.
Özel güvenlik hizmetlerimizi inceleyebilir veya ihtiyacınızı anlatarak teklif isteyebilirsiniz.