Güvenlik hizmeti almak, sorumluluğu tamamen karşı tarafa devretmek anlamına gelmiyor. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'da bazı yükümlülükler ve bunlara bağlı cezalar doğrudan hizmeti satın alan kurumun yöneticisine bakıyor. Bu yazıda hangi hükümlerin işletmeye düştüğünü madde numaralarıyla ele alıyoruz.
Aşağıdaki bilgiler kanun metninin kendisinden alınmıştır; genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
Önce izin, sonra personel
Kanun'un 3. maddesine göre kişilerin silahlı personelle korunması, bir kurum bünyesinde özel güvenlik birimi kurulması veya güvenlik hizmetinin şirketlere gördürülmesi özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıdır. Yani tesisinizde güvenlik görevlisi bulunduracaksanız, bu ister kendi kadronuzla ister bir şirket üzerinden olsun, valilik izni gerekir.
Toplantı, konser, sahne gösterisi gibi etkinliklerde ve para veya değerli eşya nakli gibi geçici ve acil hâllerde valilik komisyon kararı aranmaksızın izin verebilir.
Bu izin alınmadan güvenlik görevlisi çalıştırılırsa, 19. maddenin (a) bendi uyarınca istihdam eden kişiler veya kuruluşların yöneticileri üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Ceza şirkete değil, yöneticiye yazılır.
Çalışma izni olmayan kişi çalıştırılamaz
Özel güvenlik görevlisi olacak kişi hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, temel eğitimi başarıyla bitirmiş olmak şartıyla valilikçe çalışma izni verilir (madde 11). Kanun soruşturmanın bir ay içinde tamamlanacağını söylüyor.
Çalışma izni verilmeyen bir kişiyi güvenlik görevlisi olarak çalıştıran kişi, kurum, kuruluş veya şirketlerin yetkilileri 19/c uyarınca üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır. Kanun burada bir de ağırlaştırma öngörüyor: bu kişilerin silahlı olarak çalıştırılmış olması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.
Pratik karşılığı şu: sahaya gelen her görevlinin çalışma izni ve kimlik kartı, hizmeti aldığınız firmanın beyanına güvenilerek değil, belgesi görülerek doğrulanmalı.
Kimlik kartı olmayan görevlinin yetkisi yoktur
Kanun'un 12. maddesi kimlik kartının görev alanı ve süresi içinde herkes tarafından görülebilecek şekilde yakaya takılacağını söylüyor. Devamındaki cümle çok daha kritik:
Üzerinde kimlik kartı olmayan özel güvenlik görevlileri Kanunun 7 nci maddesinde sayılan yetkileri kullanamazlar.
- madde; duyarlı kapıdan geçirme, dedektörle üst arama, eşyayı X-ray'den geçirme, kimlik sorma, yakalama ve şüpheli eşyayı emanete alma yetkilerini düzenliyor. Kimlik kartı takılı değilse bu işlemlerin hiçbiri yapılamaz. Kartsız bir görevlinin yaptığı arama, hukuken yetkisiz bir işlemdir ve tesisiniz aleyhine sonuç doğurabilir.
Aynı maddeye göre herhangi bir sebeple görevinden ayrılan özel güvenlik görevlisi, işveren tarafından on beş gün içinde valiliğe bildirilir.
En sık atlanan hüküm: görevliye başka iş yaptırmak
Sahada en çok karşılaşılan ihlal budur. Güvenlik görevlisine sevkiyat saydırmak, yükleme yaptırmak, santral veya karşılama işi verdirmek, temizlik yaptırmak yaygın bir alışkanlıktır. Kanun buna açıkça ceza öngörüyor. 20. maddenin (f) bendi:
Özel güvenlik görevlisini koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştıran, üniforma giydirmeyen veya izin verilen dışında teçhizat giydirerek çalıştıran kişi, kurum ve kuruluşlara her tespit için … idari para cezası verilir.
Dikkat edilecek iki nokta var. Birincisi, ceza güvenlik şirketine değil çalıştıran kişi, kurum ve kuruluşa yazılıyor — yani tesise. İkincisi, ceza her tespit için ayrı ayrı uygulanıyor.
Üniforma yükümlülüğü de aynı yerden geliyor: 13. maddeye göre özel güvenlik görevlileri görev alanı içinde ve süresince üniforma giyer. İşin özelliği nedeniyle sivil kıyafetle çalışılması gerekiyorsa bu, valiliğin iznine bağlıdır.
Malî sorumluluk sigortası zorunludur
- madde, özel hukuk tüzel kişileri ve özel güvenlik şirketlerinin, istihdam ettikleri görevlilerin üçüncü kişilere verecekleri zararların tazmini amacıyla özel güvenlik malî sorumluluk sigortası yaptırmak zorunda olduğunu söylüyor.
Bu sigortayı yaptırmadan güvenlik görevlisi istihdam eden kişi ile kurum, kuruluş veya şirketlerin yöneticileri, 19/d uyarınca istihdam ettikleri her kişi için ayrı ayrı yüz elli gün adlî para cezasıyla cezalandırılır. On görevli için ceza on katına çıkar.
Hizmeti bir şirketten alıyorsanız görevlilerin işvereni o şirkettir ve sigorta yükümlülüğü şirkete aittir. Ancak poliçenin varlığını sözleşme aşamasında görmek, sonradan doğacak bir tazminat tartışmasında sizi korur.
Denetim geldiğinde
- maddenin (e) bendi, geçerli mazereti olmadan denetim sırasında güvenlik sorumlusunu veya yöneticiyi bulundurmayan, denetim kapsamındaki bilgi, belge ve kayıtları vermeyen kişi, kurum, kuruluş ve şirketlere idari para cezası öngörüyor. Denetimde tespit edilip giderilmesi istenen eksikliklerin giderilmemesi ayrıca cezalandırılıyor.
Aynı maddenin (c) bendi, mülki idare amirlerince istenen ilave tedbirleri almayan kişi, kurum, kuruluş veya şirketlerin yöneticilerine idari para cezası verileceğini düzenliyor.
Bu yüzden görev talimatı, devriye kayıtları, ziyaretçi defteri ve vardiya çizelgesi gibi belgelerin tesiste düzenli ve erişilebilir tutulması yalnızca iyi bir uygulama değil, denetimde doğrudan işinize yarayan bir korumadır.
Kanunda yazılı tutarlar hakkında bir not
- maddedeki idari para cezası tutarları kanun metnine yazıldığı tarihteki değerlerdir ve her yıl yeniden değerleme oranında artar. Bu yazıda bilinçli olarak güncel rakam verilmedi; işleminizden önce yürürlükteki tutarı doğrulamanız gerekir.
Kısaca
- Güvenlik görevlisi bulundurmak valilik iznine bağlıdır (md. 3).
- Çalışma izni olmayan kişi çalıştırılamaz; silahlıysa ceza iki katına çıkar (md. 19/c).
- Kimlik kartı takılı değilse görevlinin arama ve yakalama yetkisi yoktur (md. 12).
- Görevliye güvenlik dışı iş yaptırmanın cezası tesise ve her tespit için ayrı yazılır (md. 20/f).
- Malî sorumluluk sigortası zorunludur; cezası kişi başına hesaplanır (md. 19/d, 21).
- Ayrılan görevli 15 gün içinde valiliğe bildirilir (md. 12).
Sözleşme aşamasında hangi belgelerin görülmesi gerektiğini belge kontrol listemizde adım adım topladık. Kendi güvenlik biriminizi kurmakla hizmet almak arasında karar veriyorsanız iki modelin karşılaştırmasına bakabilirsiniz.
Tesisinizin ihtiyacını konuşmak için özel güvenlik hizmetlerimizi inceleyebilir veya doğrudan bize ulaşabilirsiniz.