Temizlik hizmeti alımı, çoğu tesiste en az incelenen sözleşmelerden biridir. Oysa hizmeti veren firma sizin sahanızda, üretim alanınızda ve çoğu zaman mesai dışı saatlerde çalışır. Bu yazıda sözleşme öncesi doğrulanması gereken belgeleri ve her birinin neyi kanıtladığını ele alıyoruz.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
ISO belgeleri neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz?
Tekliflerde en sık görülen üç belge şunlardır. Aralarındaki farkı bilmek, doğru soruyu sormanızı sağlar.
| Standart | Neyi yönetir | Sizin için anlamı |
|---|---|---|
| ISO 9001 | Kalite yönetim sistemi | İşin tanımlı, tekrarlanabilir ve kayıtlı yapıldığı |
| ISO 14001 | Çevre yönetim sistemi | Kimyasal ve atığın yasal düzene uygun yönetildiği |
| ISO 45001 | İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi | Çalışan güvenliğinin sistemle yönetildiği |
Üçü birlikte istendiğinde, hizmet sağlayıcının süreç, çevre ve güvenlik boyutlarını birlikte yönettiği anlaşılır. Endüstriyel tesislerde bu üçlü yaygın bir asgari beklentidir.
Belgenin kanıtlamadığı şey: sahadaki işin kalitesi. ISO belgesi bir yönetim sistemi belgesidir, iş sonucu garantisi değildir. Belgeyi gördükten sonra da kabul kriterini şartnamenize yazmanız gerekir.
Belgeyi alırken üç şeye bakın: kapsam (belge hangi faaliyetleri kapsıyor — temizlik mi, başka bir alan mı), geçerlilik tarihi, ve belgelendirme kuruluşunun akreditasyonu. Akredite olmayan bir kuruluştan alınmış belge, denetimde karşılığı olmayan bir kâğıttır.
Standartların güncel sürümü hakkında
Bu yazının hazırlandığı tarihte (Ağustos 2026) ISO 9001'in yürürlükteki yayımlanmış sürümü 2015'tir. Revize sürüm hazırlanmakta olup henüz yayımlanmamıştır; taslak metin 2025'te dolaşıma açılmıştır. ISO 14001 için de revizyon çalışması sürmektedir. ISO 45001'in yürürlükteki sürümü 2018'dir.
Bu tür bilgiler değişir. Belge geçerliliğini değerlendirirken güncel durumu ISO'nun kendi sayfasından doğrulayın.
Yasal ve mali belgeler
- Vergi levhası ve ticaret sicil kaydı — firmanın faal olduğunun teyidi
- SGK borcu yoktur yazısı — ödenmemiş prim, alt işveren ilişkisinde size de yansıyabilir
- İmza sirküleri — sözleşmeyi imzalayan kişinin yetkili olduğunun teyidi
- Mali sorumluluk / üçüncü şahıs sorumluluk sigortası — çalışan sahanızda bir hasara yol açarsa devreye girer; poliçenin kapsamını ve limitini görün
Alt işveren ilişkisinde asıl işverenin işçilik alacaklarından birlikte sorumlu olduğunu ve hakediş ödemelerinin bordro ve SGK ibrazına bağlanmasının neden önerildiğini alt işveren yazımızda ele aldık.
İş sağlığı ve güvenliği belgeleri
Bu grup, temizlik hizmetinde en çok atlanan ve riski en yüksek olandır.
- İSG risk değerlendirmesi — sizin sahanız için yapılmış olmalı, genel bir şablon değil
- Çalışanların İSG eğitim kayıtları — konuya özgü olmalı (kimyasal, yüksekte çalışma, elektrik)
- Sağlık raporları — özellikle yüksekte çalışacak personel için
- Kişisel koruyucu donanım kayıtları — zimmet ve kullanım eğitimi
- İş ekipmanı periyodik kontrol raporları — iskele, platform, vinç, halat, kemer
Yüksekte çalışma yapılacaksa bu grubun önemi artar; mevzuatın kurduğu önlem sıralamasını ve tesis sahibine düşen yükümlülükleri ayrı bir yazıda anlattık.
Çevre ve kimyasal belgeleri
Sanayi tesislerinde temizlik sırasında yağ, solvent ve benzeri atıklar oluşur. Bunların yönetimi yasal yükümlülüktür ve atığın oluştuğu yer sizin tesisinizdir.
- Kullanılacak kimyasalların güvenlik bilgi formları (GBF/SDS) — hangi kimyasalın nerede kullanılacağı
- Atık yönetimi prosedürü — ayrıştırma ve bertaraf yöntemi
- Yüzey uygunluk beyanı — anti-statik zemin, epoksi kaplama, hassas ekipman gibi özel yüzeylerde kullanılacak kimyasalın zarar vermeyeceği
Son madde sıkça atlanır ve pahalıya mal olur: yanlış kimyasal, zemin kaplamasını veya makine yüzeyini kalıcı olarak bozabilir.
Personel ve operasyon belgeleri
- Personel listesi ve SGK işe giriş bildirgeleri — sahaya kim girecek
- Adli sicil kaydı — mesai dışı çalışılan tesislerde yaygın bir talep
- Vardiya ve görevlendirme planı — kim, ne zaman, hangi bölgede
- Gizlilik taahhütnamesi — üretim alanına giren personel için
- İkame taahhüdü — devamsızlık hâlinde yerine personel sağlanacağının yazılı taahhüdü
Sözleşmeye yazılması gerekenler
Belgeleri görmek yetmez; sözleşmede şunlar da yer almalı:
- Kapsam ve sıklık — hangi alan, hangi periyotta, hangi yöntemle
- Kabul kriteri — işin "yapılmış" sayılma ölçütü
- Raporlama — hangi formatta, hangi sıklıkta, hangi kanıtla
- Çalışma saatleri — üretimle çakışma kuralları
- Belge güncelliği taahhüdü — süresi dolan belgelerin yenilenmesi
- Personel değişikliği bildirimi — sahaya yeni giren kişinin önceden bildirilmesi
Kapsam, sıklık ve kabul kriterinin nasıl yazılacağını şartname rehberimizde ayrıntılı ele aldık.
Kontrol listesi özeti
| Grup | Belge |
|---|---|
| Sistem | ISO 9001 · ISO 14001 · ISO 45001 (kapsam ve akreditasyon kontrollü) |
| Yasal | Vergi levhası · ticaret sicil · SGK borcu yoktur · imza sirküleri |
| Sigorta | Üçüncü şahıs mali sorumluluk poliçesi (kapsam + limit) |
| İSG | Risk değerlendirmesi · eğitim kayıtları · sağlık raporları · KKD zimmeti · ekipman muayeneleri |
| Çevre | Kimyasal güvenlik bilgi formları · atık yönetimi prosedürü · yüzey uygunluk beyanı |
| Personel | Personel listesi · SGK giriş bildirgeleri · gizlilik taahhüdü · ikame taahhüdü |
Sık yapılan beş hata
- Belgenin kapsamına bakmamak. Başka bir faaliyet için alınmış ISO belgesi sunulabiliyor.
- Geçerlilik tarihini kontrol etmemek. Süresi dolmuş belge dosyada duruyor.
- Akreditasyonu sorgulamamak. Akredite olmayan belgenin denetimde karşılığı yok.
- Sigorta limitini görmemek. Poliçe var ama limit, olası hasarın çok altında.
- İSG risk değerlendirmesinin sahaya özgü olmaması. Şablon metin, sizin tesisinizin risklerini içermiyor.
Kısaca
Sistem belgeleri işin yönetildiğini, İSG belgeleri çalışanın korunduğunu, çevre belgeleri atığın yasal düzende yönetildiğini gösterir. Hiçbiri sahadaki iş kalitesini garanti etmez — onun için şartnamenize kabul kriteri yazmanız gerekir.
Temizlik hizmetlerimizi inceleyebilir, sorularınız için SSS sayfamıza bakabilir veya teklif isteyebilirsiniz.